Tezhip, Arapça “altınlamak” anlamına gelen zeheb kökünden türeyen ve el yazması eserleri, hat levhalarını, fermanları altın ve boya ile bezeme sanatına verilen isimdir. Osmanlı saray nakkaşhanelerinde zirveye ulaşan bu sanat, yüzyıllar boyunca Kur’an-ı Kerim nüshalarından divanlara, murakkalardan tuğralara kadar en kıymetli eserlerin çevresini bir mücevher kutusu gibi sarmıştır.
“Tezhip, sözün etrafına örülen altından bir duadır; göz onu okumadan önce gönül onu görür.”
Tezhibin Tarihçesi
Kökleri Uygur ve Selçuklu kitap sanatlarına uzanan tezhip, 15. yüzyılda Fatih Sultan Mehmed’in kurduğu saray nakkaşhanesiyle kurumsal bir kimlik kazandı. Baba Nakkaş üslubuyla başlayan bu yükseliş, 16. yüzyılda Kanuni devrinin efsanevi müzehhibi Karamemi ile doruğa ulaştı; Karamemi’nin natüralist lale, gül ve bahar dalı motifleri, klasik tezhibin alfabesi hâline geldi. 18. yüzyılda barok ve rokoko etkileriyle zenginleşen sanat, günümüzde klasik üslubu yaşatan usta müzehhipler elinde yeniden altın çağını yaşamaktadır.
Teknik ve Malzeme
Tezhibin ana malzemesi, ezilerek jelatinli suyla ezme hâline getirilen 23–24 ayar varak altındır. Altın, eserin desenine fırçayla sürülür ve akik mühre ile parlatılır. Desenler rumi, hatayi, penç, goncagül ve bulut gibi klasik motiflerin simetri ve helezonlarla kurgulanmasıyla oluşur. Bir serlevha tezhibi, ustasının elinde aylarca süren sabır işidir:
- Desen tasarımı: Motiflerin helezon ve simetri düzeninde kurgulanması
- İğneleme ve silkme: Desenin aharlı kâğıda aktarılması
- Altınlama ve mührelme: Ezme altının sürülüp akikle parlatılması
- Tahrir: Motiflerin ince fırçayla konturlanması
- Boyama: Lâcivert (lapis), kırmızı ve yeşil ana renklerle tamamlanması
Koleksiyonumuzda Tezhip
Matchless Piece koleksiyonunda, günümüzün usta müzehhiplerince klasik usulle hazırlanmış hilye-i şerif tezhipleri, serlevha kompozisyonları, zahriye madalyonları ve çağdaş yorumlu panolar yer almaktadır. Her eser tek nüshadır; ebru, hat ve tezhibin buluştuğu müşterek çalışmalar koleksiyonun en nadide parçalarını oluşturur. Özel sipariş tezhip çalışmaları için atölyemizle iletişime geçebilirsiniz.